Na dachu Chorwacji
Piękno surowego krasu Dinary, masywu górskiego w głębi Dalmacji, odkryją przed wami ponikwy, szczeliny, pola, jaskinie, jamy. Jest coś w tej dzikiej przyrodzie, co przyciąga, zaprasza do odkrywania, budzi respekt, a jednocześnie uspokaja i relaksuje. Tutaj człowiek i kamień od wieków przeplatają swoje historie, kochają się i szanują, walczą ze sobą i obdarowują siebie nawzajem życiem. Tę silną więź odkryjecie w Parku Przyrody Dinara, uznanym w 2021 roku. Z powierzchnią 629,48 kilometrów kwadratowych obejmuje góry Dinara, Troglav i Kamešnica, źródło Cetiny oraz jej górny bieg z Polami Hrvatačko, Paško i Vrličko.
Dinara to góra na wschód od miasta Knin i na północ od jeziora Peruća, a wraz z Troglavem i Kamešnicą na południowym wschodzie tworzy masyw o długości 84 kilometrów.
Dinara ma także najwyższy szczyt w Chorwacji, Dinarę o wysokości 1831 metrów, której potoczna nazwa to Sinjal, ale nie jest to najwyższy szczyt masywu. Z wysokości 1913 m n.p.m. zaszczyt ten przypadł Troglavowi, znajdującemu się na terytorium Bośni i Hercegowiny.
Dzika przyroda w sercu Dalmacji
Park Przyrody Dinara stanowi naturalną granicę między Chorwacją a Bośnią i Hercegowiną. Znajduje się na obszarze dwóch dalmatyńskich województw, głównie w Splitsko-dalmatyńskim, a w mniejszym stopniu w Šibensko-kninskim, obejmując obszary miast i gmin Knin, Biskupija, Kijevo, Civljane, Vrlika, Hrvace, Sinj, Otok i Trilj.
Prawie pionowe klify skał tworzą charakterystyczny profil Dinary. Ten obszar specyficznego krasu dinarskiego charakteryzuje się bogatą bioróżnorodnością endemiczną florą i fauną, taką jak goździk bebijski, świerzbnica polna, tuberoza wonna, a także dinarska ryjówka i żmija żółtobrązowy krążek górski.
Chociaż w obszarze Dinara nie ma powierzchniowych cieków wodnych, podziemia kryją złożoną sieć, która zbiera wodę głównie w dorzeczu rzeki Cetina i w mniejszym stopniu w dorzeczu rzeki Krka. U podnóża Dinara znajduje się wiele źródeł wody, które od czasu do czasu zalewają urodzajne krasowe pola.
Jeśli nie wiedzieliście, to nazwa „Dinari” została nadana górskiemu obszarowi od alpejskich gór słoweńskich po góry Szarskie w Macedonii
Dinaridy to typowy obszar krasowy z ostrymi formami krasowymi, ubogą roślinnością, brakiem wody i stosunkowo surowym klimatem. Dinaridy łączy Via Dinarica, sieć szlaków górskich i pieszych od Słowenii do Albanii, z trzema głównymi trasami – Zieloną, Niebieską i Białą, która przebiega przez Dinarę.
Widoki, dla których warto zrobić każdy krok
Widok z najwyższego szczytu Dinara, znanego również jako Sinjal, rozciąga się na jezioro Peruća, góry Troglav, Promina i Svilaja. Na szczycie Chorwacji poczujesz się majestatycznie. Dlatego liczy się każdy krok. Do niego prowadzi siedem szlaków turystycznych z kierunku Kninu, z których najkrótszy ma 5,7 kilometra i można go pokonać w trzy godziny. Jeśli zdecydujecie się na najdłuższy szlak o długości 18,9 kilometra, dotarcie na szczyt zajmie około sześciu godzin.
Doświadczeni wędrowcy zalecają wspinaczki na Dinara wiosną i jesienią, kiedy nie jest zbyt gorąco, a najlepszym sposobem na zdobycie szczytu jest zaplanowanie dwudniowej wyprawy z noclegiem w schroniskach górskich lub domach. Schronisko górskie Brezovac znajduje się na wysokości około 1050 metrów n.p.m. i jest najlepszym punktem wyjściowym do zdobycia szczytu Dinara. Jeśli zdecydujecie się na zdobywanie szczytu, do dyspozycji macie jeszcze dwa schroniska – Glavaš w miejscowości o tej samej nazwie na wschodnich stokach góry oraz Martinova košara w pobliżu szczytu.
Z serca krasu wypływa Cetina, a jej turkusowe źródło Glavaš, lub również Veliko vrilo, to światowa atrakcja, geologiczny pomnik przyrody i doskonałe miejsce na najpiękniejsze zdjęcia na Instagramie.
Źródło jest szczególnie atrakcyjne z lotu ptaka, przypominając oko.
Mimo że zachęca do kąpieli, w źródle rzeki Cetiny pływanie jest zabronione. Nie żałujcie, bo temperatura nigdy nie przekracza dziesięciu stopni Celsjusza. Z tego jeszcze niedostatecznie zbadanego źródła, długa 100,5 kilometrów krasowa piękność rusza w swoją drogę ku morzu, a jej cudowny kanion jest chroniony jako znaczący krajobraz.
Nad źródłem Glavaš pod koniec lat trzydziestych ubiegłego wieku zbudowano cerkiew prawosławną Wniebowstąpienia Pańskiego.
Kilkaset metrów dalej wrażenie robi stara chorwacka cerkiew św. Spasa z IX wieku, jeden z najważniejszych chorwackich pomników wczesnego średniowiecza. Jest to unikalny przykład westwerku, monumentalnej fasady na zachodniej stronie. Koniecznie odwiedźcie ją w wiosce Cetina w gminie Civljane.
Kolarstwo, jazda konna, rafting, spływ kajakiem lub kajakiem, piesze wędrówki, wspinaczka górska, off-road, myślistwo i wędkowanie – wybierzcie, co Wam odpowiada i cieszcie się okolicą, której rzeka tchnęła życie.
Jezioro Peruća
W niegdyś zatopionych wsiach dzisiaj pływają pstrągi, karpie i klenie, a w spokoju i ciszy wędkarze cierpliwie czekają na swoje trofea. Latem kąpiący się tam orzeźwiają i jest to ulubione miejsce wioślarzy. W czasie wielkich suszy na powierzchnię wydobywają się pozostałości klasztoru z XIV wieku, uwięzione na jego dnie. Przyroda jest boska. Góry, kamień i woda, której nie widać końca. Jezioro Peruća jest jednym z największych jezior w Chorwacji i powstało pod koniec lat pięćdziesiątych XX wieku w wyniku napełnienia wodami rzeki Cetiny po zbudowaniu 56-metrowej tamy. Położone jest w pobliżu wsi Donji Bitelić, 16 kilometrów na północ od Sinju. Niedaleko jeziora, na stromym klifie, znajduje się średniowieczna twierdza Prozor. Jeśli chcecie zwiedzić twierdzę, samochodem można dojechać do małej wsi Maovice w pobliżu Vrliki, a stamtąd pieszo ścieżką przez około 25 minut. Po dotarciu na górę będziesz mógł cieszyć się imponującym widokiem na Vrlikę i okoliczne miejscowości, źródło Cetiny, szczyty Kamešnicy i jezioro Peruća.
Kanion rzeki Krčić
Kanion rzeki Krčić z 22-metrowym wodospadem o tej samej nazwie, który spada do źródła rzeki Krka, jest jednym z najpiękniejszych krajobrazów w Chorwacji. Do ujścia Krčića i źródła Krki można dotrzeć ze wsi Kovačić, trzy kilometry na północny wschód od Kninu. Latem rzeka i wodospad wysychają, odsłaniając wejście do jaskini, z której wypływa Krka.
Wzdłuż biegu rzeki prowadzi wąska, nieutwardzona droga wybudowana w 1784 roku. Chociaż można przejechać ją samochodem, najpiękniejsze wrażenia można zdobyć, przemierzając ten obszar pieszo. Spacer od ujścia do źródła zajmie około dwóch i pół godziny.
Park Przyrody Dinara jest łatwo dostępny z wszystkich części środkowej Dalmacji, oficjalnych wejść nie ma, a bilety wstępu nie są pobierane. Park Przyrody Dinara najlepiej zwiedzać wiosną i jesienią. Wtedy przyroda jest najpiękniejsza w swojej okazałości i kolorach, a strumienie i wodospady są najbardziej imponujące.
Szeroki obszar Parku Przyrody Dinara to część Chorwacji o najwyższych temperaturach latem, więc w tym okresie należy unikać męczących aktywności i wspinaczki po szczytach.
Warto wiedzieć, że spotkanie z wilkiem, dzikim psem, lisem czy wężem jest możliwe, dlatego na wędrówki po Dinari warto wybrać się zorganizowanie, najlepiej w towarzystwie doświadczonych alpinistów. Nie zapomnijcie zabrać wystarczającą ilości wody, a odpowiednie obuwie jest obowiązkowe.
Więcej informacji można znaleźć na oficjalnej stronie Parków Chorwackich.
Na Dinarze znajduje się kilka domków górskich i schronisk, które oferują zakwaterowanie alpinistom.
Apartamenty, domki wakacyjne, gospodarstwa turystyczne, a także klimatyczne restauracje i konoby serwujące sinjskie arambašiće - tradycyjne danie, żaby i węgorze z Trilja, pstrągi z krasowych rzek, uštipci - są godne polecenia.
A jeśli zatęsknisz za morzem, samochodem dotrzesz do niego w maksymalnie 40 minut.
Dalmacja, jakiej jeszcze nie znacie! Przyjedźcie i odkryjcie jej dziką stronę w Parku Przyrody Dinara.
